Porady

Sześć tekstów, ułożonych w kolejności, w jakiej pytania pojawiają się przy planowaniu wyjazdu: najpierw to, czy w ogóle wolno Ci usiąść za kierownicą tego auta, potem ile pieniędzy zniknie z konta na czas urlopu, potem dokąd tym autem wolno pojechać, potem ile kosztuje sama droga, potem co i za ile grozi na tutejszej drodze, a na końcu — kiedy najlepiej jechać. Pięć pierwszych odpowiada na pytanie „czy i za ile", ostatni na „kiedy", i dlatego stoi na końcu: sezon zmienia wartość wszystkich liczb powyżej, ale jako jedyny z sześciu jest wyborem, a nie warunkiem. Każdy tekst da się czytać osobno, w tej kolejności jednak korzysta z poprzedniego.

Wypożyczalnia sprawdza przy wydaniu trzy rzeczy i wszystkie muszą być oryginałami: prawo jazdy, paszport i voucher rezerwacji. Kopie, skany i dokument okazany w telefonie nie są przyjmowane w żadnym wariancie. Kontrola drogowa patrzy na inny zestaw — prawo jazdy kierowcy oraz dowód rejestracyjny i polisę auta, które dostajesz razem z kluczami i które są własnością wypożyczalni. Najtrudniejszy punkt tej listy dotyczy międzynarodowego prawa jazdy, bo czarnogórskie przepisy mówią o nim dwie różne rzeczy naraz i żaden przewodnik tego za Ciebie nie rozstrzyga; w tekście rozkładamy spór i mówimy, co z niego praktycznie wynika. Wiek i staż kierowcy ustala tu konkretne auto, a nie kraj — dokumenty kierowcy.

Kaucja nie jest opłatą i nie ma jej w cenie doby — to kwota zatrzymana albo zablokowana na czas wynajmu. Bez niej wydawane są 2 303 oferty z 15 128; przy pozostałych zaczyna się od 100 euro, najczęściej wynosi 200 euro, a przy najdroższych pozycjach katalogu sięga 15 000 euro, więc jednej „typowej kwoty" dla kraju po prostu nie ma. Osobno liczy się forma: gotówka wraca od razu po zdaniu auta, a dla blokad na karcie termin zwolnienia środków nie jest w Czarnogórze publikowany — to różnica ważna, jeśli tą samą kartą masz potem płacić za hotel. Co znosi kaucję, a co tylko ją zmniejsza — kaucja i karta.

Części floty nie wywiezie się z Czarnogóry w ogóle: takie auto po prostu nie ma w karcie opcji przekroczenia granicy i nie da się jej dokupić za żadne pieniądze. Ilu ofert to dotyczy, katalog nie podaje — z jego zestawień wynika tylko górna granica: mniej niż cztery pozycje na dziesięć. Reszta ma tę opcję jako płatny dodatek w trzech wariantach, przy czym Albania i Kosowo zawsze idą po osobnej, wyższej stawce. Opcję kupuje się razem z rezerwacją — po odbiorze auta nikt jej nie dołoży, a kraje wpisuje się w komentarzu do zamówienia. Zdanie, dla którego ten tekst powstał, brzmi jednak inaczej: najszerszy pakiet ochrony obowiązuje wyłącznie na terytorium Czarnogóry i za granicą przestaje działać, czyli kierowca z kompletem opłat jedzie tam praktycznie bez kasko — wyjazd za granicę.

Płatne obiekty są w kraju dwa i oba prowadzi ten sam państwowy zarządca: tunel Sozina to 2,50 euro za samochód osobowy, przejazd autostradą od Smokovaca do Mateševa — 3,50 euro, a bliższe zjazdy są tańsze. Winiety nie ma, płaci się za każdy przejazd osobno. Do tego dochodzą trzy pozycje, które łatwo pomylić z mytem: prom przez Zatokę Kotorską zamiast objazdu, paliwo z ceną ustalaną odgórnie jako pułap detaliczny i parkowanie rozliczane przez gminy, na wybrzeżu po taryfie sezonowej — godzina na nabrzeżu w Kotorze potrafi kosztować osiem razy więcej niż w centrum stolicy. Pełne taryfy i to, czym się płaci na bramce — drogi i opłaty.

Ruch jest prawostronny i akurat tego nie trzeba się tu uczyć. Uczyć się trzeba stopni: kara za to samo przewinienie zależy od jego skali, a na najwyższych stopniach grzywny nie ma już wcale — zostaje areszt. Alkohol ma cztery stopnie zamiast jednej granicy „0,3 promila", a do tego osobną normę zerową dla młodego kierowcy i kierowcy początkującego. Prędkość ma stopni osiem, z asymetrią, której nie ma w większości krajów: to samo przekroczenie w terenie zabudowanym karane jest surowiej niż poza nim. W tym samym tekście pasy, telefon, światła przez cały rok, przewożenie dzieci i opony zimowe, przy których kary są jednymi z najwyższych w całym kodeksie — przepisy i mandaty.

Na lipiec i sierpień przypada 45,6% wszystkich noclegów roku, a na pięć miesięcy od listopada do marca — 13,3%. Wrzesień uchodzi za tani i pusty, a daje 11,47% noclegów, czyli praktycznie tyle samo co czerwiec. Miesiące, w których naprawdę robi się luźno, to maj i październik. Ten tekst stoi na końcu działu, bo zmienia wartość wszystkiego powyżej: w szczycie o wyborze auta decyduje nie cena, tylko to, co zostało wolne na Twoje daty, a od 15 listopada do 1 kwietnia, przy warunkach zimowych, dochodzi obowiązek opon zimowych na wszystkich kołach. Rok miesiąc po miesiącu, z temperaturami wybrzeża i gór — kiedy jechać.