Dokumenty kierowcy w Czarnogórze

Przy ladzie wypożyczalni i przy kontroli drogowej sprawdzane są dwa różne zestawy dokumentów i najprościej rozdzielić je już przy pakowaniu. Wypożyczalnia chce zobaczyć prawo jazdy, oryginał paszportu i voucher rezerwacji. Czarnogórski policjant patrzy na prawo jazdy kierowcy oraz na dowód rejestracyjny i polisę auta — te dwa papiery dostajesz razem z kluczami i nie są Twoje, tylko wypożyczalni. Jeden dokument nie należy jednoznacznie do żadnej z tych list: międzynarodowe pozwolenie na kierowanie pojazdem. Poświęcamy mu tu najwięcej miejsca, bo czarnogórskie przepisy mówią o nim dwie różne rzeczy naraz, a żaden przewodnik tego nie rozstrzyga za Ciebie.

Wypożyczalnia sprawdza trzy rzeczy i wszystkie trzy muszą być oryginałami. Pierwsza to ważne krajowe prawo jazdy z danymi zapisanymi alfabetem łacińskim — polski dokument ten warunek spełnia. Data ważności musi sięgać co najmniej ostatniego dnia wynajmu; dokument, który wygasa w trakcie urlopu, bywa powodem odmowy wydania auta. Kopie, skany i wersje elektroniczne okazywane w telefonie nie są przyjmowane w żadnym wariancie — to warunek zapisany wprost w regulaminie wynajmu, a nie uznaniowość konkretnego pracownika. Druga rzecz to oryginał paszportu; wypożyczalnia stawia ten warunek niezależnie od tego, jakim dokumentem przekraczasz granicę. Trzecia to voucher rezerwacji, który przychodzi mailem po zapłaceniu przedpłaty w wysokości 15–20% wartości wynajmu — resztę kwoty dopłaca się na miejscu. Jeżeli kaucja ma zostać zablokowana na karcie, dochodzi czwarty warunek: karta musi być fizyczna, wypukło tłoczona i wystawiona na nazwisko głównego kierowcy, czyli tej samej osoby, która podpisuje umowę. Karty wirtualne i wystawione na kogoś innego — na współmałżonka, na firmę — nie są przyjmowane nigdzie. Sam mechanizm depozytu rozkładamy w poradniku kaucja i karta.

To jedyny punkt tej listy, w którym przepisy nie dają jednej odpowiedzi, więc podajemy go tak, jak wygląda naprawdę. Polska służba konsularna pisze o Czarnogórze wprost: „Polskie prawo jazdy jest honorowane". Czarnogórska ustawa o bezpieczeństwie ruchu drogowego w artykule 176 pozwala cudzoziemcowi przebywającemu w kraju czasowo prowadzić auto na podstawie ważnego krajowego prawa jazdy, a międzynarodowe wymienia jako alternatywę, nie jako dodatek. W części karnej tej samej ustawy stoi jednak przepis, który przewiduje grzywnę od 30 do 60 euro dla kierowcy prowadzącego na podstawie zagranicznego prawa jazdy bez międzynarodowego. Dwa fragmenty jednego aktu mówią więc co innego i nie jest to pomyłka jednego wydania: różnica powtarza się w kilku artykułach. Stanowiska czarnogórskiej policji, które rozstrzygałoby ten spór, nie znaleźliśmy — gdybyśmy je mieli, ten akapit brzmiałby krócej. Praktyczny wniosek z takiego układu jest jeden: krajowe prawo jazdy w europejskim wzorze w praktyce wystarcza, ale międzynarodowe pozwolenie kosztuje grosze i zdejmuje pytanie i na drodze, i przy ladzie wypożyczalni. Jest jeszcze przypadek, w którym sprawa jest jasna i nie zależy od tego sporu: jeśli dane w prawie jazdy nie są dublowane alfabetem łacińskim albo dokument jest ważny wyłącznie w kraju wydania, międzynarodowe pozwolenie będzie potrzebne przy wydaniu auta. Polskiego kierowcy ten warunek nie dotyczy.

Podczas jazdy w samochodzie mają być trzy dokumenty: prawo jazdy kierowcy, dowód rejestracyjny pojazdu i ważna polisa ubezpieczenia. Dwa ostatnie należą do wypożyczalni i dostajesz je razem z kluczami — zwykle w kopercie albo w schowku. Warto sprawdzić ich obecność przy wydaniu, jeszcze na parkingu, bo kontrola drogowa poprosi o nie dokładnie tak samo jak o prawo jazdy, a zdanie „to auto z wypożyczalni" nie zastępuje papieru. Prawo jazdy trzeba mieć przy sobie i okazać na żądanie; za jego brak przy kierowcy ustawa przewiduje grzywnę od 60 do 200 euro, więc zostawienie dokumentu w apartamencie kosztuje więcej, niż się wydaje. W opracowaniach konsularnych pojawia się przy tej okazji jeszcze jedna kara — za brak dowodu tożsamości — ale pochodzi ona z czarnogórskiej ustawy o dowodach osobistych i adresowana jest do obywateli Czarnogóry, nie do przyjezdnych.

Wymagany wiek kierowcy i wymagany staż za kierownicą nie są w Czarnogórze ustalone odgórnie i nie ma jednej liczby, którą można by tu podać uczciwie. Ustala je właściciel konkretnego samochodu, a warunki potrafią się różnić nawet między dwoma bliźniaczymi modelami stojącymi obok siebie w katalogu — dlatego czyta się je w karcie oferty przed rezerwacją, a nie na stronie miasta. Wypożyczalnia ma przy tym prawo odmówić wydania auta, jeśli kierowca warunków nie spełnia, i to bez względu na opłaconą rezerwację. O jednym ograniczeniu prawie nikt nie pisze, a dotyczy sporej grupy podróżnych: przy części ofert obowiązuje również górna granica wieku kierowcy, wpisana w tym samym miejscu karty. Dodatkowego kierowcę zgłasza się razem z autem, przy rezerwacji — musi być wpisany do umowy, żeby w ogóle mógł usiąść za kierownicą. Osobno działają przepisy drogowe: kierowca młody i kierowca początkujący mają w Czarnogórze niższe limity prędkości — 70 km/h na drogach i 100 km/h na autostradzie — oraz zerową normę alkoholu, czyli zakaz jakiejkolwiek jego ilości w organizmie. Reszta stopni odpowiedzialności stoi w poradniku przepisy i mandaty.

Wyjazd z Czarnogóry to nie jest kwestia dokumentów, które masz w kieszeni, tylko zgody wypożyczalni i papierów, które ona wystawia. Zgoda jest osobno płatną opcją zaznaczaną przy rezerwacji i nie ma jej każde auto — części floty nie wolno wywieźć za granicę za żadne pieniądze. Po opłaceniu opcji dokumenty przygotowuje wypożyczalnia, a przy wydaniu auta warto sprawdzić, czy zgoda została odnotowana w umowie, bo na przejściu granicznym liczy się papier, a nie zapewnienie z rozmowy telefonicznej. Kraje, do których się wybierasz, wpisuje się w komentarzu do zamówienia. Cały mechanizm, razem z pułapką najdroższą dla portfela, rozkłada poradnik wyjazd za granicę.

Kolejność jest prosta i cała mieści się w kilku minutach. Sprawdź datę ważności prawa jazdy i porównaj ją z datą zwrotu auta, a nie z datą wylotu. Sprawdź, czy imię i nazwisko na voucherze zgadzają się co do litery z dokumentami — literówka w rezerwacji jest do poprawienia z domu, a nie przy ladzie. Ustal, kto jest głównym kierowcą, bo to jego dokumenty i jego karta obsługują całą umowę, i wpisz drugiego kierowcę, jeśli macie się zmieniać. Zdecyduj w spokoju, czy wyrabiasz międzynarodowe pozwolenie: jeśli tak, potrzebujesz na to czasu przed wyjazdem, a nie po wylądowaniu. Jeśli w planach jest sąsiedni kraj, zaznacz opcję wyjazdu w tej samej rezerwacji, w której wybierasz auto. Voucher miej w telefonie i na papierze — sieć na parkingu bywa kapryśna. A po podpisaniu umowy zrób jej zdjęcie razem z protokołem uszkodzeń: to dwie minuty, które w razie sporu są warte więcej niż pamięć obu stron.